W lesie, nieopodal Jagłowa, znajduje się miejsce niezwykłe i pełne historii – leśny cmentarz, znany jako Cmentarz Dzieci Nieochrzczonych. Skromna nekropolia, ukryta wśród drzew, jest świadectwem dawnych zwyczajów, lokalnych tradycji i historii mieszkańców tych terenów.
Dawniej wierzono, że dzieci zmarłe przed przyjęciem chrztu nie mogą spocząć na tradycyjnym cmentarzu parafialnym, wśród członków wspólnoty. Dlatego ich mogiły lokowano w odosobnionych miejscach, często na skraju lasów. W przypadku Jagłowa znaczenie miały również regularne, rozległe wylewy Biebrzy. Gdy rzeka odcinała wieś od świata, przewiezienie zmarłych na cmentarz parafialny w Suchowoli stawało się niezwykle trudne, a czasem wręcz niemożliwe.
Na niewielkiej nekropolii zachowało się zaledwie kilka nagrobków. Najstarsze zidentyfikowane pochówki dzieci pochodzą z połowy XIX wieku, natomiast najnowsze zachowane obiekty wzniesiono w latach 60. XX wieku. Starsze mogiły dorosłych mieszkańców Jagłowa nie przetrwały do naszych czasów.
To miejsce wymaga szczególnej troski. Dlatego podjęto akcję uporządkowania leśnego cmentarza w Jagłowie. Uprzątnięto teren, odsłonięto i uporządkowano zachowane mogiły oraz zadbano o to, by ten niewielki fragment lokalnej historii nie zniknął pod warstwą czasu i leśnej roślinności.
Organizatorzy mówią, że to nie tylko porządkowanie starego cmentarza. To przede wszystkim gest szacunku wobec tych, których groby przez dziesięciolecia pozostawały niemal zapomniane. Leśny cmentarz w Jagłowie jest częścią historii tego miejsca – cichą, trudną i bardzo ludzką. Dzięki takim działaniom pamięć o pochowanych tutaj osobach ma szansę przetrwać.
Przez dziesięciolecia mogiły pozostawały niemal niewidoczne, powoli zarastając mchem i znikając wśród leśnej roślinności. We wrześniu tego roku mieszkańcy i społecznicy postanowili przywrócić temu miejscu należytą uwagę i zadbać o zachowane ślady dawnej nekropolii. Wspólne porządkowanie cmentarza połączono z prelekcją historyczną przygotowaną przez Pana Huberta Lepionkę z Muzeum Podlaskiego. Była to nie tylko okazja do uporządkowania terenu, ale przede wszystkim do przypomnienia historii miejsca i ludzi, którzy zostali tu pochowani.
Dzięki zaangażowaniu i wolontarystycznej pracy wszystkich, którym los tego niezwykłego miejsca nie jest obojętny, leśny cmentarz w Jagłowie ponownie stał się widocznym i otoczonym troską miejscem pamięci. Wspólna praca przywróciła mu godny wygląd, a przede wszystkim przypomniała, że nawet najbardziej ukryte i zapomniane miejsca są częścią naszej lokalnej historii i zasługują na pamięć oraz szacunek.
Projekt „Mogiłki (Cmentarz Dzieci Nieochrzczonych) w Jagłowie - Prace porządkowe, identyfikacja mogił oraz popularyzacja wiedzy o historii i znaczeniu tego wyjątkowego miejsca pamięci” dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Wspólnie dla dziedzictwa”. Organizatorem i głównym inicjatorem akcji było Koło Gospodyń Wiejskich Jagłowianie w Jagłowie.
Redakacja NSzD / Mariola Mitros-Wolska
